گرگ‌ها

نمایش‌نامه‌ی گرگ‌ها نوشته‌ی رومن رولان در سال 1898 به نگارش در آمد و پنج سال بعد به‌ عنوان سومین بخش از سه‌گانه‌ی تئاتر انقلاب منتشر شد. ماجرای این نمایش‌نامه در دوران انقلاب فرانسه اتفاق می‌افتد و حدوداً مربوط به موقعی است که دانتون و همراهانش را محاکمه و سپس اعدام کردند. گرگ‌ها در واقع روایت‌گر کشمکش قدرت پس از انقلاب است. انقلاب فرانسه بر بستر تنگ‌نظری‌ها، انحصارطلبی‌ها، جاه‌طلبی‌ها و حسادت‌ها و البته، دام‌گسترانی‌های دشمنان، در مسیری افتاد که مدعیان لاف‌زنِ به‌ظاهر انقلابی چون بناپارت توانستند در پناه چیرگیِ نظامی، یک‌شبه ره صدساله پیموده و به بهای برقراری یک امپراتوریِ خودکامه و متجاوز، و در تناقض با آرمان‌های دموکراتیکِ انقلاب راه برکشیدن خود را در حکومت هموار سازند. نمایش‌نامه‌ی گرگ‌ها به این واقعیت تلخ و گزنده نظر دارد.

رومن رولان در آثار تاریخی‌اش اغلب الهام تاریخی را با تحقیق فلسفی ترکیب می‌کند؛ او در نمایش‌نامه‌ی گرگ‌ها نیز که عمیقاً ملهم از انقلاب فرانسه است از محیط و موضوعات انقلاب برای طرح پرسش‌های جهان‌شمول در باب آرمان‌گرایی سیاسی، قدرت و تنگناهای اخلاقی بهره می‌گیرد. این نمایش جو سیاسی و اجتماعی پرآشوب آن دوران، درگیری بین واضعان و حاملان نظم جدید با پاسداران و عاملان نظم قدیم و به بیان دقیق‌تر روابط پیچیده‌ی انقلابیون با عوامل رژیم قدیم و تنش میان آن‌ها را به‌خوبی بازمی‌نمایاند. داستان درباره‌ی گروهی از انقلابیون است که خود را با دشواری انتخاب‌ در وضعیت سیاسی آشفته و متلاطمی رویارو می‌بینند که در آن هنوز نظم جدید به‌خوبی استقرار نیافته است. دشواری اصلی زمانی است که آن‌ها باید بین آرمان‌های انقلابی خود و واقعیت‌های سخت قدرت و بقا یکی را برگزینند.

در چنین کشاکشی مضمون خیانت برجستگی بیش‌تری می‌یابد چنان‌که در این اثر خیانت به آرمان‌های انقلابی و هزینه‌های انسانی ناشی از درگیری‌های سیاسی در سطوح مختلف به تصویر کشیده شده است؛ خیانت انقلابیون دیروز که دیگر از باورها و تعهدات‌شان روی‌گردان شده‌اند و آنان که به سبب منافع شخصی و ترس، یا هر علت دیگری، به آرمان انقلابی پشت می‌کنند. رولان از طریق این لایه‌های متفاوت خیانت، به پیچیدگی‌ها و چالش‌های اخلاقی‌ای می‌پردازد که افراد در مواقع بروز بحران و آشفتگی سیاسی با آن مواجه می‌شوند.