برلین، الکساندرپِلاتْس

برلین الکساندرپلاتس، نوشته‌ی آلفرد دوبلین، یکی از شاخص‌ترین رمان‌های قرن بیستم است که اوضاع پرهرج‌ومرج برلین در دوره‌ی جمهوری وایمار را به تصویر می‌کشد. رمان درباره‌ی زندگی فرانتس بیبرکف است، مجرمی سابقه‌دار که پس از رهایی از زندان می‌کوشد راه شرافتمندانه‌ای برای بازگشت به جامعه بیابد. رمان شرح ماجراهای اوست؛ درگیری‌ها، آرزوها، و ‎تقلایش در برابر نیروهای عظیم زندگیِ شهریِ مدرن، سرنوشت، و تغییرات اجتماعی.

فرانتس بیبرکف یکی از پیچیده‌ترین و غنی‌ترین شخصیت‌های ادبیات مدرن است. داستان با آزادی او از زندان آغاز می‌شود، جایی که چهار سال را به جرم قتل غیرعمد در آن گذرانده است. در ابتدای رمان او مردی است شکست‌خورده و مصمم به شروع دوباره. اما محیط پرآشوب و خصمانه‌ی برلین به‌سرعت عزم او را به چالش می‌کشد و درهم می‌شکند. راه او پر از موانع و خیانت‌هاست و سرگذشتش واقعیت تلخ زندگی در جامعه‌ای که به‌سرعت در حال دگرگونی است.

تقلای فرانتس فقط در برابر محیط بیرونی نیست، بلکه مهم‌تر از آن با طبیعت خود و زخم‌های گذشته‌اش نیز در ستیز است. با این‌که مصمم است، اما خروج از چرخه‌ی جرم و جنایت را غیرممکن می‌بیند. تصویری که دوبلین از تلاش‌ بی‌هوده‌ی فرانتس می‌آفریند این پرسش را به ذهن خواننده می‌آورد که آیا انسان واقعاً قادر است از گذشته‌‌اش فرار کند و سرنوشت خود را تغییر دهد.

آلفرد دوبلین در این اثر ضمن ارائه‌ی منظری تمام‌نما از سیمای کلان‌شهر مدرن و درحال‌تحول برلین آن را در قامت شخصیت اصلیِ رمان، علیه ضدقهرمانش (بیبرکف) برمی‌کشد و متهورانه با ریشه‌های تاریکیِ عصر مدرن درمی‌آویزد و شاه‌کاری می‌آفریند هم‌‌ردیف اولیس جویس.